Uw GAS-boete niet betalen, doe je zo

8 november 2014

GAS-boetes zijn al jaren een heet hangijzer in België. De Gemeentelijke Administratieve Sancties werden in het leven geroepen om kleine overlast aan te pakken, maar in de praktijk worden ze steeds vaker ingezet tegen activisten en betogers. Comac waarschuwt al langer voor het misbruik van dit systeem en de bedreiging die het vormt voor de democratische rechten.

Het principe achter GAS-boetes is eenvoudig: gemeenten kunnen boetes opleggen voor overtredingen van gemeentelijke reglementen, zonder tussenkomst van een rechter. Maar de toepassing ervan is allesbehalve eenvoudig. Jongeren die flyeren op straat, studenten die een spandoek ophangen of activisten die een vreedzame actie organiseren: allemaal riskeren ze een boete.

Onevenredige impact op jongeren

Onderzoek toont aan dat jongeren en mensen in stedelijke gebieden onevenredig getroffen worden door GAS-boetes. Diverse mensenrechtenorganisaties hebben herhaaldelijk gewezen op de problematische aspecten van het systeem. Het gebrek aan rechterlijke controle, de onduidelijke definities van "overlast" en de willekeur in de toepassing zijn stuk voor stuk punten van kritiek.

Voor studenten is het bijzonder problematisch. Wie een boete krijgt voor het deelnemen aan een betoging of het verspreiden van pamfletten, voelt zich in het fundamentele recht op vrije meningsuiting aangetast. Bovendien zijn de bedragen voor studenten met een beperkt budget bijzonder zwaar om te dragen.

Wat kan je doen?

De Liga voor Mensenrechten raadt aan om altijd de opties te bekijken. Wie een GAS-boete ontvangt, staat niet machteloos. Allereerst is het belangrijk om te weten dat er altijd de mogelijkheid bestaat om verweer te voeren. De betrokkene kan een schriftelijk verweer indienen bij de sanctionerend ambtenaar en heeft het recht om gehoord te worden.

Daarnaast is er de mogelijkheid om beroep aan te tekenen bij de politierechtbank. Dit is een belangrijke stap, want het brengt de zaak alsnog voor een rechter. Comac raadt aan om bij het ontvangen van een GAS-boete altijd juridisch advies in te winnen en de boete niet zomaar te betalen zonder de opties te bekijken.

Belangrijker nog is de collectieve strijd tegen het systeem zelf. Comac pleit voor de afschaffing van GAS-boetes. Wie wil deelnemen aan de volgende actie kan de agenda raadplegen. De beweging pleit en een terugkeer naar een systeem waarin overtredingen door een onafhankelijke rechter beoordeeld worden. Alleen zo kunnen de democratische rechten van alle burgers gegarandeerd worden. Ook de strijd voor academische vrijheid toont aan dat die rechten niet vanzelfsprekend zijn.